İslami Bankacılık Gelişecek

Dünyada İslami finansal varlıkların büyüklüğünün 2020 yılına kadar 6,5 trilyon dolara erişmesi bekleniyor. Türkiye’de de dünyaya paralel olarak İslami bankacılık kurallarına uygun faaliyet gösteren “katılım bankalarının” finansal ürün ve hizmet çeşitliliğinde artış var. Söz konusu ürün ve hizmetler aracılığıyla katılım bankalarının şu an itibarıyla Türk bankacılık sektörü içindeki payı yüzde 5. Sektör temsilcilerinin hedefinde ise bu oranı yüzde 10’a yükseltmek var.

Dünyada İslami finansal varlıkların büyüklüğünün 2012 yıl sonunda 1,6 trilyon dolar civarına ulaştığı tahmin ediliyor. Bir önceki yılla kıyaslandığında yıllık büyüme oranı yüzde 20,4. Diğer taraftan, 2008-2012 yılları arasındaki toplam ortalama yıllık büyüme oranı yüzde 19,5 olarak gerçekleşti. 2012-2013 arasındaki büyüme oranının ise 1,8 trilyon dolara ulaşarak yüzde 12,5 oranında artması bekleniyor. 2020 yılında küresel İslami finansal varlıkların 6,5 trilyon dolara ulaşacağı ise tahminler arasında. Diğer bir deyişle küresel İslami bankacılıkla ilgili varlıklar 2020 yılına kadar yaklaşık 2,5 kat artacak.

ARTIŞ neDenLeRi
Küresel İslami finansal varlıkların artmasında birkaç neden etkili (1). Bunların başında bu alanda giderek artan oyuncu sayısı geliyor. Özellikle yeni ülkelerin katılımından kaynaklanan artışlar söz konusu…
Yasal düzenlemelerle yapılan reformlar da artışı olumlu etkiliyor. Teşvikler ve hükümetlerin destekleriyle başlatılan İslami bankacılık hizmetler pazarı ve İslami kurallarla uyumlu ürün ve hizmetlerdeki artış da İslami finansal varlıkların büyümesinde önemli etkenler arasında yer alıyor. Türkiye’de de benzer nedenlerle İslami bankacılık kurallarına göre faaliyet gösteren “katılım
bankalarının” finansal ürün ve hizmetlerinin arttığı görülüyor. Söz konusu ürün ve hizmetler aracılığıyla katılım bankalarının, şu an itibarıyla Türk bankacılık sektörü içindeki payı yüzde 5. Sektör temsilcilerinin hedefinde ise bu oranı yüzde 10’lara çıkarmak var.
2013 yılının ilk çeyreğinde “aktiflerin gelişimi” incelendiğinde “katılım bankaları” grubu yüzde 6,3 oranında bir büyüme gerçekleştirmiş durumda (2). Bu rakam, sektör ortalaması olan yüzde 4,2’nin üzerinde olması nedeniyle dikkat çekici. Buna ilave olarak, 2012 sonunda katılım bankalarının alternatif fon sağlama kapasitesindeki artış nedeniyle yüzde 5,9 ile en yüksek oranda “kredi artışı” gerçekleştiren bankacılık grubu olduğu görülüyor.
Yeni ARAÇLAR GÜnDemDe
2013 yılının başından bu yana Türkiye Hükümeti, ekonomik büyümeye yardımcı olacak kaynakları çeşitlendirebilmek amacıyla önemli kanun ve düzenlemeler gerçekleştirdi. Bu süreç daha önce başladı ve 2011 yılından bu yana çeşitli kamu finansmanı ve vergi kanunlarında değişikliklere gidildi. Yapılan son değişikliklerin ardından, hem Hazine hem de özel sektörün sukuk veya İslami
borçlanma araçları ihracına olanak tanındı. Kamu Finansmanı Kanunu’nda yapılan değişiklikle Hazine tarafından oluşturulan özel amaçlı kuruluşların (Kamu Varlık Kiralama Şirketi), tüm vergi muafiyetleri sağlandı. Bu durum, özel sektör tarafından oluşturulan Varlık Kiralama Şirketi (VKŞ) ile Kamu VKŞ’nin kıyaslanmasında kamu VKŞ lehine bir durum oluşturuyor. Ancak söz konusu farklılık, kamuyla özel sektör borçlanma araçları arasında da mevcut olup, kamu veya Hazine finansmanı için bir zorunluluktan kaynaklanıyor. Bu sayede Hazine’nin de daha farklı finansal araçlar ile değişik finans kaynaklarına erişme imkanına kavuştuğu
görülüyor(3).
mUAFiYeT Ve iSTiSnALAR
Mevcut yasal düzenlemelere ek olarak, esas itibarıyla Türkiye’de “katılım bankaları” olarak adlandırılan İslami finans kuruluşlarına ilişkin bazı vergi kanunlarında değişikliklere gidildi. Böylece sukuk ihracına yönelik olası vergi sorunları artık ortadan kalkmış oldu. Bu kapsamda özel sektör tarafından kurulan özel amaçlı kuruluşlara (VKŞ) tanınan muafiyet ve istisnalar şöyle sıralanıyor:

• Varlıkların sukuk ihracı yapacak özel amaçlı kuruluşlara (VKŞ) devri veya sukuk sahibine iadesinden kaynaklanan kazancın vergiden istisna olduğundan değer artış kazançları vergilemesine yol açmıyor.
• Katma Değer Vergisi Kanunu’na göre, VKŞ tarafından ihraç edilen kira sertifikalarının teslimi, gayrimenkul ve maddi olmayan
varlıkların VKŞ’ye devri ve bu varlıkların VKŞ tarafından kiralanması ve devralınan kuruma devri KDV’den istisna ediliyor.
• Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi Kanunu’na göre, VKŞ tarafından yurtiçinde Türk Lirası cinsinden ihraç edilen kira sertifikalarının, geri alım ve satım taahhüdüyle iktisap veya elden çıkarılması karşılığında lehe alınan paralarla vadesi beklenmeksizin satışı nedeniyle lehe alınan paralar BSMV’ye tabi tutuluyor. Bu durum özel sektör kaynaklı ihraçlar için bir
dezavantaj oluyor.
• Damga Vergisi Kanunu’na göre, menkul, gayrimenkul ve maddi olmayan varlıkların varlık kiralama şirketine devri, bunların varlık kiralama şirketince devralınan kuruma devri, bu devirlere bağlı olarak yapılan ipotek işlemleriyle bunların varlık kiralama şirketlerince kiralanması nedeniyle düzenlenen kağıtlar ve kira sertifikaları, damga vergisinden istisna ediliyor.

• Harçlar Kanunu’na göre, menkul, gayrimenkul ve maddi olmayan varlıkların, varlık kiralama şirketine devriyle bunların
varlık kiralama şirketince devralınan kuruma devri ve bu devirlere bağlı olarak yapılan ipotek işlemleri harçlardan istisna ediliyor.
• Sukuk sahiplerine özel amaçlı kuruluşlar (VKŞ) tarafından yapılan ödemeler sukuk (menkul kıymet) vadesine bağlı olarak
farklı oranlarda stopaja tabi. Söz konusu kira sertifikalarını iktisap edenlerin elde edecekleri getiriler vadelerine bağlı olarak
yüzde 0 veya yüzde 10 oranında stopaja tabi olabiliyor.

 

 

Kaynak : KPMG Sektör Raporu
1 Redmoney Events, Presentation: Assessing the Growth Potential
for Shariah Compliant Banking & Financial Inclusion in Turkey,
Baljeet Kaur Grewal, Kuwait Finance House Research, sayfa 3.
2 BDDK, Türk Bankacılık Sektörü Genel Görünümü-Mart 2013,
sayfa 15.
3 BDDK, Türk Bankacılık Sektörü Genel Görünümü-Mart 2013,
sayfa 18.

 

Share This Post

Related Articles

Leave a Reply

© 2017 Kredi Başvuruları. All rights reserved. Site Admin · Entries RSS · Comments RSS
Powered by WordPress · Designed by Theme Junkie